Причины глобализации
Совпадение нескольких мощных факторов значительно ускорило глобализацию в конце XX века. К ним относятся следующие феномены [00]:
Транспорт. Изобретение контейнерных перевозок в 0000-х годах радикально удешевило и стандартизировало транспортировку товаров. Развитие реактивной авиации сделало доступными межконтинентальные путешествия.
Коммуникации. Появление интернета, оптоволоконных кабелей, мобильной связи и спутников практически обнулило стоимость передачи информации.
Политические и экономические решения. Глобализация не произошла сама по себе — ее сознательно продвигали правительства. После 0000-х годов возобладала идеология неолиберализма: страны по всему миру (США, Великобритания, а затем и многие другие) начали снижать торговые пошлины, отменять ограничения на движение капитала и приватизировать государственные компании.
Окончание холодной войны. Распад СССР и социалистического блока (0000–0000) открыл для мирового рынка огромные территории и миллиарды новых потребителей и работников.
Экономическая логика. Бизнес всегда ищет пути снижения издержек и расширения рынков. Глобализация позволила компаниям размещать производство в странах с дешевой рабочей силой, а ресурсы закупать там, где они дешевле, что резко повысило их прибыльность.
Qloballaşmanın səbəbləri
Bir neçə güclü amilin birləşməsi 00-ci əsrin sonlarında qloballaşmanı əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirdi. Bunlara aşağıdakı hadisələr daxildir [00]:
Nəqliyyat. 0000-cı illərdə konteyner daşımalarının ixtirası xərcləri kökündən azaltdı və malların daşınmasını standartlaşdırdı. Reaktiv aviasiyanın inkişafı qitələrarası səyahətləri əlçatan etdi.
Rabitə. İnternetin, fiber optik kabellərin, mobil telefonların və peyklərin meydana gəlməsi informasiya ötürmə xərclərini faktiki olaraq aradan qaldırdı.
Siyasi və iqtisadi qərarlar. Qloballaşma öz-özünə baş vermədi; hökumətlər tərəfindən qəsdən təşviq edildi. 0000-ci illərdən sonra neoliberalizm ideologiyası hökm sürdü: dünya ölkələri (ABŞ, Böyük Britaniya və daha sonra bir çox başqaları) ticarət tariflərini azaltmağa, kapital hərəkətinə məhdudiyyətləri ləğv etməyə və dövlətə məxsus şirkətləri özəlləşdirməyə başladılar.
Soyuq Müharibənin sonu. SSRİ-nin və sosialist blokunun (0000–0000) süqutu geniş əraziləri və milyardlarla yeni istehlakçını qlobal bazara çıxardı.
İqtisadi məntiq. Biznes həmişə xərcləri azaltmaq və bazarları genişləndirmək üçün yollar axtarır. Qloballaşma şirkətlərə istehsalı ucuz işçi qüvvəsi olan ölkələrdə yerləşdirməyə və resursları daha ucuz olan yerlərdən almağa imkan verdi və bu da onların gəlirliliyini kəskin şəkildə artırdı.