Rusça - Azerice çeviri (v1.4 yeni)
?Rusça
Что такое глобализация
Глобализация — это многогранный процесс усиления взаимосвязанности и взаимозависимости мировых экономик, культур и населения [0]. Движущими силами этого процесса выступают трансграничная торговля товарами и услугами, потоки инвестиций, международная миграция, а также ускоренное распространение технологий и информации.
Хотя у самого процесса есть многовековая история, термин «глобализация» вошел в широкий обиход в 0000-х во многом благодаря работам экономиста Теодора Левитта, который описал слияние рынков из-за крупных транснациональных корпораций [0].
Признаки глобализации проявляются во всех сферах [0].
В экономике: формирование мирового рынка, глобальных цепочек поставок, доминирование транснациональных компаний (ТНК).
В политике: ослабление национальных суверенитетов, усиление роли международных организаций (ООН, ВТО, МВФ, ЕС).
В культуре: распространение единых стандартов потребления, моды, искусства (часто в форме «американизации» или «вестернизации»), но также и рост интереса к локальным культурам.
В социальной сфере: массовые миграции, международный туризм, формирование глобального гражданского общества.
Существует несколько теорий, которые по-разному объясняют суть глобализации. Теория либерализма рассматривает феномен как естественный и позитивный процесс, ведомый рыночными силами [0]. В этой парадигме свободная торговля и открытые рынки ведут к всеобщей экономической эффективности и росту благосостояния.
В свою очередь, теоретики марксизма видят в глобализации новую, высшую стадию капитализма [0]. С этой точки зрения процесс не ведет к равенству, а, наоборот, закрепляет эксплуатацию. Мир делится на «ядро» (богатые страны Запада), которое выкачивает ресурсы из «периферии» (развивающиеся страны).
Azerice
Qloballaşma nədir
Qloballaşma dünya iqtisadiyyatlarının, mədəniyyətlərinin və əhalisinin qarşılıqlı əlaqəsinin və asılılığının artmasının çoxşaxəli prosesidir [0]. Bu prosesin hərəkətverici qüvvələri mal və xidmətlərin sərhədlərarası ticarəti, investisiya axınları, beynəlxalq miqrasiya və texnologiya və informasiyanın sürətlə yayılmasıdır.
Prosesin özünün əsrlər boyu davam edən tarixi olsa da, "qloballaşma" termini 0000-ci illərdə geniş istifadəyə başlamışdır. O, böyük transmilli korporasiyalar səbəbindən bazarların birləşməsini təsvir edən iqtisadçı Teodor Levittin işi sayəsində [0].
Qloballaşma əlamətləri bütün sahələrdə özünü göstərir [0].
İqtisadiyyatda: dünya bazarının formalaşması, qlobal təchizat zəncirləri, transmilli korporasiyaların (TNK) dominantlığı.
Siyasətdə: milli suverenliklərin zəifləməsi, beynəlxalq təşkilatların (BMT, ÜTT, BVF, AB) rolunun güclənməsi.
Mədəniyyətdə: istehlak, moda, incəsənətin vahid standartlarının yayılması (çox vaxt "Amerikanlaşma" və ya "Qərbləşmə" şəklində), eyni zamanda yerli mədəniyyətlərə artan maraq.
Sosial sahədə: kütləvi miqrasiyalar, beynəlxalq turizm, qlobal vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması.
/>Qloballaşmanın mahiyyətini müxtəlif yollarla izah edən bir neçə nəzəriyyə mövcuddur. Liberalizm nəzəriyyəsi bu fenomeni bazar qüvvələri tərəfindən idarə olunan təbii və müsbət bir proses kimi görür [0]. Bu paradiqmada sərbəst ticarət və açıq bazarlar ümumi iqtisadi səmərəliliyə və artan rifaha səbəb olur.
Öz növbəsində, marksist nəzəriyyəçilər qloballaşmanı kapitalizmin yeni, daha yüksək mərhələsi kimi görürlər [0]. Bu baxımdan, proses bərabərliyə deyil, əksinə, istismarı möhkəmləndirir. Dünya "periferiya"dan (inkişaf etməkdə olan ölkələrdən) resursları çıxaran "nüvə"yə (Qərbin varlı ölkələri) bölünmüşdür.