Rusça

Что такое глобализация
Глобализация — это многогранный процесс усиления взаимосвязанности и взаимозависимости мировых экономик, культур и населения [0]. Движущими силами этого процесса выступают трансграничная торговля товарами и услугами, потоки инвестиций, международная миграция, а также ускоренное распространение технологий и информации.

Хотя у самого процесса есть многовековая история, термин «глобализация» вошел в широкий обиход в 0000-х во многом благодаря работам экономиста Теодора Левитта, который описал слияние рынков из-за крупных транснациональных корпораций [0].

Признаки глобализации проявляются во всех сферах [0].

В экономике: формирование мирового рынка, глобальных цепочек поставок, доминирование транснациональных компаний (ТНК).
В политике: ослабление национальных суверенитетов, усиление роли международных организаций (ООН, ВТО, МВФ, ЕС).
В культуре: распространение единых стандартов потребления, моды, искусства (часто в форме «американизации» или «вестернизации»), но также и рост интереса к локальным культурам.
В социальной сфере: массовые миграции, международный туризм, формирование глобального гражданского общества.
Существует несколько теорий, которые по-разному объясняют суть глобализации. Теория либерализма рассматривает феномен как естественный и позитивный процесс, ведомый рыночными силами [0]. В этой парадигме свободная торговля и открытые рынки ведут к всеобщей экономической эффективности и росту благосостояния.

В свою очередь, теоретики марксизма видят в глобализации новую, высшую стадию капитализма [0]. С этой точки зрения процесс не ведет к равенству, а, наоборот, закрепляет эксплуатацию. Мир делится на «ядро» (богатые страны Запада), которое выкачивает ресурсы из «периферии» (развивающиеся страны).



Социальная экономика
Богатство не для всех: почему в мире растет разрыв в доходах
Этапы глобализации
Хотя кажется, что глобализация — феномен последних 00 лет, историки выделяют несколько ее волн, разделенных периодами спада [0].

Архаичная глобализация (до XVI–XVII веков). Это самый ранний этап, связанный с возникновением первых цивилизаций и торговых путей. Яркий пример — Великий шелковый путь, который связывал Римскую империю и Китай. В этот период происходил обмен не только товарами вроде шелка, специй и металлов, но и идеями, технологиями (порох, бумага) и религиями (буддизм, ислам). Однако эти связи были медленными, дорогими и затрагивали лишь верхушку общества.
Протоглобализация (около 0000–0000 годов). Этот этап связан с эпохой Великих географических открытий. Европейские морские державы, такие как Португалия, Испания, Нидерланды, Великобритания, проложили первые трансокеанские торговые маршруты. Возник «Колумбов обмен» — перемещение растений, животных и болезней между Старым и Новым Светом. Появились первые акционерные общества и транснациональные компании, например Голландская Ост-Индская компания.
Первая волна глобализации (0000–0000 годы). Настоящая глобализация, схожая с современной, началась во второй половине XIX века. Ее двигателями стали промышленная революция, пароход, железные дороги и телеграф. Резко упали транспортные расходы, что позволило впервые в истории массово перевозить не только предметы роскоши, но и сырье, и продовольствие. Этот период характеризовался огромными потоками инвестиций и беспрецедентной массовой миграцией, особенно из Европы в США. Эта волна была прервана Первой мировой войной.
Период деглобализации (0000–0000 годы). Две мировые войны и Великая депрессия между ними привели к коллапсу мировой торговли. Страны закрылись друг от друга высокими таможенными пошлинами, протекционизмом и национализмом. Уровень глобальной взаимосвязанности резко упал.
Вторая волна глобализации (0000–0000 годы). После Второй мировой войны победившие союзники, в первую очередь США, создали новую мировую архитектуру, чтобы не допустить повторения катастрофы. Были основаны глобальные институты: ООН, Международный валютный фонд (МВФ) и Всемирный банк. Было заключено Генеральное соглашение по тарифам и торговле (ГАТТ). Торговля начала восстанавливаться, но процесс был ограничен: мир был разделен железным занавесом холодной войны, и в глобализации участвовал в основном западный блок.
Третья волна, или гиперглобализация (с 0000 года по наше время). Современный этап начался с падения Берлинской стены и распада СССР. К мировому рынку присоединились бывшие социалистические страны и Китай. Создание Всемирной торговой организации (ВТО) в 0000 году и, главное, революция в информационных технологиях (появление интернета) привели к взрывному росту. Возникли сложные глобальные цепочки поставок, а потоки информации и финансов стали мгновенными [0].
Виды глобализации
Глобализация — это процесс, который пронизывает все сферы современной жизни.

Экономическая глобализация
Это ядро процесса [0]. Она выражается в свободном д

Azerice

Qloballaşma nədir
Qloballaşma dünya iqtisadiyyatlarının, mədəniyyətlərinin və əhalisinin qarşılıqlı əlaqəsinin və asılılığının artmasının çoxşaxəli prosesidir [0]. Bu prosesin hərəkətverici qüvvələri mal və xidmətlərin sərhədlərarası ticarəti, investisiya axınları, beynəlxalq miqrasiya və texnologiya və informasiyanın sürətlə yayılmasıdır.

Prosesin özünün əsrlər boyu davam edən tarixi olsa da, "qloballaşma" termini 0000-ci illərdə geniş istifadəyə başlamışdır. O, böyük transmilli korporasiyalar səbəbindən bazarların birləşməsini təsvir edən iqtisadçı Teodor Levittin işi sayəsində [0].

Qloballaşma əlamətləri bütün sahələrdə özünü göstərir [0].

İqtisadiyyatda: dünya bazarının formalaşması, qlobal təchizat zəncirləri, transmilli korporasiyaların (TNK) dominantlığı.
Siyasətdə: milli suverenliklərin zəifləməsi, beynəlxalq təşkilatların (BMT, ÜTT, BVF, AB) rolunun güclənməsi.
Mədəniyyətdə: istehlak, moda, incəsənətin vahid standartlarının yayılması (çox vaxt "Amerikanlaşma" və ya "Qərbləşmə" şəklində), eyni zamanda yerli mədəniyyətlərə artan maraq.
Sosial sahədə: kütləvi miqrasiyalar, beynəlxalq turizm, qlobal vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması.
/>Qloballaşmanın mahiyyətini müxtəlif yollarla izah edən bir neçə nəzəriyyə mövcuddur. Liberalizm nəzəriyyəsi bu fenomeni bazar qüvvələri tərəfindən idarə olunan təbii və müsbət bir proses kimi görür [0]. Bu paradiqmada sərbəst ticarət və açıq bazarlar ümumi iqtisadi səmərəliliyə və artan rifaha səbəb olur.

Öz növbəsində, marksist nəzəriyyəçilər qloballaşmanı kapitalizmin yeni, daha yüksək mərhələsi kimi görürlər [0]. Bu baxımdan, proses bərabərliyə deyil, əksinə, istismarı möhkəmləndirir. Dünya "periferiya"dan (inkişaf etməkdə olan ölkələrdən) resursları çıxaran "nüvə"yə (zəngin Qərb ölkələri) bölünür.



Sosial İqtisadiyyat
Sərvət hər kəs üçün deyil: niyə dünyada gəlir fərqi artır
Qloballaşmanın mərhələləri
Qloballaşmanın son 00 ilin bir fenomeni kimi görünsə də, tarixçilər onun bir neçə dalğasını ayırd edirlər, bunları tənəzzül dövrləri ilə ayırırlar [0].

Arxaik qloballaşma (XVI-XVII əsrlərdən əvvəl). Bu, ilk sivilizasiyaların və ticarət yollarının yaranması ilə əlaqəli ən erkən mərhələdir. Buna bariz nümunə Roma İmperiyası ilə Çini birləşdirən Böyük İpək Yoludur. Bu dövrdə təkcə ipək, ədviyyat və metal kimi malların deyil, həm də ideyaların, texnologiyaların (barıt, kağız) və dinlərin (Buddizm, İslam) mübadiləsi mövcud idi. Lakin bu əlaqələr yavaş, bahalı idi və yalnız cəmiyyətin yuxarı təbəqəsinə təsir göstərirdi.
Protoqloballaşma (təxminən 0000–0000). Bu mərhələ Kəşflər Dövrü ilə əlaqələndirilir. Portuqaliya, İspaniya, Hollandiya və Böyük Britaniya kimi Avropa dəniz gücləri ilk transokean ticarət yollarını yaratdılar. "Kolumbiya Mübadiləsi" - bitkilərin hərəkəti - ortaya çıxdı.Köhnə və Yeni Dünyalar arasında heyvanlar və xəstəliklər. Holland Şərqi Hindistan Şirkəti kimi ilk səhmdar cəmiyyətləri və transmilli şirkətlər meydana çıxdı.
Qloballaşmanın Birinci Dalğası (0000–0000). Müasir qloballaşmaya bənzər əsl qloballaşma 00-cu əsrin ikinci yarısında başladı. Bu, Sənaye İnqilabı, buxar gəmisi, dəmir yolları və teleqraf tərəfindən idarə olundu. Nəqliyyat xərcləri kəskin şəkildə azaldı və bu da tarixdə ilk dəfə olaraq yalnız lüks malların deyil, həm də xammalın və qidanın kütləvi miqyasda daşınmasına imkan yaratdı. Bu dövr, xüsusən də Avropadan ABŞ-a böyük investisiya axınları və görünməmiş kütləvi miqrasiya ilə xarakterizə olunurdu. Bu dalğa Birinci Dünya Müharibəsi ilə kəsildi.
Qloballaşma Dövrü (0000–0000). İki dünya müharibəsi və aralarındakı Böyük Depressiya dünya ticarətinin çökməsinə səbəb oldu. Ölkələr yüksək tariflər, proteksionizm və millətçiliklə bir-birindən uzaqlaşdılar. Qlobal qarşılıqlı əlaqə səviyyəsi kəskin şəkildə aşağı düşdü.
Qloballaşmanın İkinci Dalğası (0000–0000). İkinci Dünya Müharibəsindən sonra qalib müttəfiqlər, əsasən ABŞ, fəlakətin təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün yeni bir qlobal arxitektura yaratdılar. Qlobal qurumlar yaradıldı: BMT, Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) və Dünya Bankı. Tariflər və Ticarət üzrə Baş Saziş (GATT) bağlandı. Ticarət bərpa olunmağa başladı, lakin proses məhdud idi: dünya Soyuq Müharibənin Dəmir Pərdəsi ilə bölündü və qloballaşmada əsasən Qərb bloku iştirak edirdi.
Üçüncü Dalğa və ya Hiperqloballaşma (0000-cı ildən bu günə qədər). Müasir mərhələ Berlin Divarının yıxılması və SSRİ-nin dağılması ilə başladı. Keçmiş sosialist ölkələri və Çin qlobal bazara qoşuldu. 0000-ci ildə Ümumdünya Ticarət Təşkilatının (ÜTT) yaradılması və ən əsası, informasiya texnologiyalarında inqilab (İnternetin meydana gəlməsi) partlayıcı artıma səbəb oldu. Mürəkkəb qlobal təchizat zəncirləri yaranıb və informasiya və maliyyə axını ani hala gəlib [0].
Qloballaşmanın növləri
Qloballaşma müasir həyatın bütün sahələrinə nüfuz edən bir prosesdir.

İqtisadi qloballaşma
Bu, prosesin

(5000 karakter kaldı)
Rusça
Azerice

İçindekiler

Son çeviriler

devamını göster›
ADS - REKLAMLAR